Yaygın Yanılgılar ve O Meşhur “Neden Olmuyor?” Sorusu

Önce şu masadaki dağınıklığı bir toplayalım. Yıllardır sana “doğru” diye anlatılan ama aslında ayağına takılan o büyük mitleri bir kenara fırlatalım.

• “Mükemmel Cümle” Takıntısı: Pek çok öğrencim, kafasında devrik olmayan, öznesi-yüklemi tam yerinde, adeta bir sanat eseri gibi bir Türkçe cümle kurmadan İngilizce konuşmaya başlayamıyor. Sonra bu mükemmel cümleyi çevirmeye kalkınca, haliyle, işler sarpa sarıyor. Çünkü dillerin matematiği farklıdır. İngilizce düşünmek, çoğu zaman daha basit düşünmektir.
• Kelime Koleksiyonculuğu: Defterler dolusu kelime ezberlemek, pul koleksiyonu yapmaya benzer. Göze hoş görünür ama pek bir işlevi yoktur. Bir kelimeyi tek başına, bir bağlam içinde görmeden, onu bir duyguyla, bir anıyla eşleştirmeden öğrenmek, o kelimeyi hafızanın tozlu, kullanılmayanlar rafına terk etmektir.
• Hata Yapma Korkusu: İşte bu, en sinsi düşmanımız. Hata yapmaktan o kadar çekiniyorsun ki hiç denememeyi tercih ediyorsun. Oysa dil, bisiklete binmek gibidir. Düşe kalka öğrenilir. Kimse ilk denemesinde Tour de France’a katılmıyor, değil mi?
• Pasif Öğrenme Tuzağı: Saatlerce dizi izlemek, müzik dinlemek… Bunlar harika şeyler, ama sadece dinleyerek iyi bir şoför olunmaz. Bir noktada direksiyona geçmek, yani dili aktif olarak kullanmak zorundasın.

Eğer bu maddelerden biri bile sana “Aaa, bu resmen benim!” dedirttiyse, harika! Çünkü bir sorunu tespit etmek, çözümün yarısıdır derler.

Benim Pusulam: Değişmeyen 4 Altın Kural

Yıllar içinde, öğrencilerimin başarıya ulaştığını gördüğüm, benim için neredeyse anayasa niteliğinde olan 4 temel prensibim var. Bunları bir kenara not al, duvarına as, istersen telefonuna ekran koruyucu yap. Çünkü her şey burada başlıyor.

1. Kural 1: Pratik > Teori (Direksiyona Geç!)

   O kalın gramer kitabını yastığının altına koyunca kuralların sihirli bir şekilde beynine işlemediğini bizzat denedim, çalışmıyor. Kitaplar sana yol haritasını verebilir, ama arabayı kullanacak olan sensin. Direksiyona geçmeden, yani dili aktif olarak kullanmadan asla şoför olamazsın. “Present Perfect” kuralını ezbere bilmen, onu doğru yerde, doğru zamanda, doğru tonlamayla kullanabileceğin anlamına gelmiyor. Bir yemeğin tarifini okumakla o yemeği lezzetli yapmak arasındaki fark gibi. Malzemeleri bilmek yetmez, ocağın başına geçip elini yakman gerekir.

2. Kural 2: Düzenlilik (Maraton Değil, Sağlık Yürüyüşü)

   Bana en sık sorulan sorulardan biri: “Hocam, günde kaç saat çalışmalıyım?” Cevabım hep aynıdır: İngilizce, bir hafta sonu 10 saat çalışılıp sonra bir ay ara verilecek bir maraton değildir. Her gün 15-20 dakika yapılan bir sağlık yürüyüşüdür. Beynimiz bir kas gibidir. Her gün yapılan kısa ve düzenli antrenmanlar, ayda bir yapılan ağır ve yıpratıcı antrenmanlardan çok daha kalıcı sonuçlar verir. Unutma, disiplin motivasyondan daha önemlidir. Çünkü motivasyon bir kıvılcım gibidir, parlar ve söner. Disiplin ise o ateşi sürekli canlı tutan bir körüktür.

3. Kural 3: Aşamalı Gelişim (Spor Salonu Metaforu)

   Bu, belki de en kritik mesajım, lütfen dikkatle oku. Spor salonuna gittiğini düşün. Her gün aynı 5 kiloluk dambılı kaldırırsan, bir süre sonra o ağırlık sana tüy gibi gelir ama kasların bir gram bile gelişmez. Gelişim için ne yapman gerekir? 6 kiloya, sonra 7 kiloya geçmen… Yani konfor alanının bir tık dışına çıkman şarttır. İngilizce de tıpatıp böyledir. Sadece bildiğin 3-5 kalıpla konuşmaya devam edersen, yerinde sayarsın. Kendini birazcık zorlamalısın. Anladığından biraz daha zor bir podcast’i dinlemeye çalışmak, bilmediğin bir kelimeyle cümle kurmaya çabalamak… İşte bunlar senin dil kaslarını geliştiren o “ağır” antrenmanlardır.

4. Kural 4: Kişiselleştirme ve Hata Analizi (Hatalar En İyi Dostundur)

   Herkesin parmak izi farklı olduğu gibi, öğrenme yolu da farklıdır. Arkadaşının işine yarayan yöntem, senin için bir eziyet olabilir. Ve unutma, hataların en iyi öğretmenindir; ama sadece onları dinlemeyi öğrenirsen. Yaptığın bir hatayı fark edip içinden bir “Tüh, yine yanlış yaptım” demek yerine, “Hmm, bir dakika, neden burada ‘on’ değil de ‘in’ kullanmam gerekiyordu?” diye sorduğun an, işte o an öğrenme gerçekleşir. Hatalarını bir hazine gibi gör. Onlar, senin zayıf noktalarını gösteren kişisel yol haritandır.

Peki, Ne Yapacağız? İşte Adım Adım Rehberin

“Tamam hocam, felsefeyi anladık da… Şimdi ne yapacağız?” dediğini duyar gibiyim. İşte sana hemen bugün başlayabileceğin, somut adımlardan oluşan pratik bir rehber.

1. 1. Adım: Zihinsel Ortamı Değiştir (Bebek Adımları)

   Tercüme alışkanlığını kırmanın ilk adımı, en basit seviyede düşünmeye başlamaktır. Karmaşık, uzun cümleleri şimdilik unut.

   • Etiketleme Oyunu: Evdeki eşyalara bak ve aklından İngilizce isimlerini geçir. “Masa” deme, “Table” de. “Bardak” deme, “Glass” de. Aklına gelmiyorsa hemen o an telefondan bak ve öğren.
   • İç Monolog: Gün içinde yaptığın basit eylemleri kafanın içinde İngilizce anlat. “I am walking to the kitchen.” (Mutfağa yürüyorum.) “I am opening the fridge.” (Buzdolabını açıyorum.) “I feel thirsty. I need some water.” (Susadım. Suya ihtiyacım var.) Başlangıçta bu kadar basit cümleler yeterli. Amaç, beyni İngilizce vitesine geçmeye alıştırmak.
   • Telefonun Dilini Değiştir: Her gün yüzlerce kez baktığın o ekranı bir öğrenme aracına dönüştür. “Settings”, “Messages”, “Call”… Bunları her gün görerek farkında bile olmadan öğrenirsin.

2. 2. Adım: Aktif Üretime Geç (Direksiyona Oturma Zamanı)

   Artık pasif dinleyicilikten çıkıp aktif bir üretici olmalısın. İşte o spor salonundaki ağırlıkları yavaş yavaş kaldırmaya başlıyoruz.

   • Tek Cümlelik Günlük: Her gün, o günle ilgili sadece bir tane İngilizce cümle yaz. “Today, I felt happy.” “I ate a delicious meal.” “The weather was rainy and cold.” Bu kadar! Ama bunu her gün, istisnasız yap.
   • Kendi Kendine Konuş: Biliyorum, başta kulağa biraz tuhaf gelebilir ama en etkili yöntemlerden biridir. Odanın içinde bir nesne seç (mesela bir lamba) ve onu 30 saniye boyunca durmadan İngilizce anlatmaya çalış. “This is a lamp. It is white. It is on my desk. I usually turn it on when I read a book.” Takıldığın yerde dur, kelimeye bak ve devam et. Kimse seni yargılamıyor.

3. 3. Adım: Gerçek ve Yapılandırılmış Pratik (Bir Bilenden Destek Almak)

   Kendi kendine bir yere kadar ilerlersin. Bisikleti sürmeyi öğrenirsin ama profesyonel bir yarışçı olmak için bir antrenöre ihtiyacın vardır. Sana hatalarını gösterecek, seni konfor alanının dışına doğru ve güvenli bir şekilde itecek birine… İşte bu noktada, sadece rastgele konuşma pratiği yapmak yetmez, yapılandırılmış bir eğitim programıyla ilerlemek fark yaratır.

   Yıllardır gördüğüm sistemler içinde, bu işi gerçekten hakkıyla yapan ve gönül rahatlığıyla tavsiye edebileceğim bir yapı var: Konuşarak Öğren. Neden mi? Çünkü onlar işi şansa bırakmıyorlar.

   • Öncelikle, karşına her gün farklı biri çıkmıyor. Eğitimin boyunca sana eşlik edecek, sadece eğitmen lisanslı Amerikalı ve sabit bir eğitmenin oluyor. Bu eğitmen, senin ilgi alanlarını, güçlü ve zayıf yönlerini zamanla tanıyor ve dersleri tamamen sana özel şekillendiriyor.
   • “Bugün ders yapsam mı, yapmasam mı?” ikilemin yok. Seçtiğin saatte eğitmenin seni arıyor. Bu, o bahsettiğim “düzenlilik” kuralını hayatına sokan en güçlü disiplin aracı.
   • En önemlisi, bu yolda yalnız değilsin. Sana özel atanan bir mentör, gelişimini sürekli takip ediyor, raporlar sunuyor ve “Bak, şurada zorlanıyorsun, gel burayı güçlendirelim” diye sana yol gösteriyor. Bu özellik, başka hiçbir platformda olmayan, paha biçilmez bir destek. Hani “Hatalarınız en iyi öğretmeninizdir” demiştim ya, işte o hataları analiz edip sana doğru yolu gösteren kişi bu mentör oluyor.
   • Sistem, sokakta rastgele konuşur gibi değil, hedefine yönelik özel bir eğitim programı üzerine kurulu. Yapay zeka destekli interaktif uygulamalarıyla da ders dışında pratik yapmaya devam ediyorsun.

   İngilizce düşünme becerisini kazanmanın en kestirme ve sağlam yolu, sürekli olarak bir anadili konuşuruyla, doğru bir müfredat dahilinde konuşmaktır. Konuşarak Öğren, tam da bu ihtiyacı bir eğitim programı disipliniyle birleştirdiği için benim gözümde alanının en iyisidir.

Kaptanın Son Sözü

Gördüğün gibi, İngilizce düşünmek doğaüstü bir yetenek değil, doğru antrenmanla geliştirilebilen bir kas. Tercüme yapmayı bırakmak, bilgisayarındaki eski ve yavaş bir programı silip yerine yenisini, çok daha hızlısını kurmak gibi bir şey.

Bu yolculukta düşeceksin, takılacaksın, bazen pes etmek isteyeceksin. İşte o anlarda bu yazıyı tekrar oku. Unutma, her uzun yolculuk o ilk adımla başlar. Mükemmel olmak zorunda değilsin, sadece başlamak zorundasın. Ve başladıktan sonra, düzenli olmak zorundasın.

Unutma, bu senin yolculuğun ve pusula artık elinde. Tek yapman gereken ilk adımı atmak.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Konuşurken aklıma kelime gelmeyince panikleyip hemen Türkçeye dönüyorum, ne yapmalıyım?

Cevap: Bu çok normal, hepimizin başına geliyor. Panik yapma. O kelimeyi kullanmak yerine, etrafından dolaşarak anlatmaya çalış. Örneğin “towel” (havlu) kelimesi aklına gelmediyse, bir an durup “the thing you use after a shower to get dry” (duştan sonra kurulanmak için kullandığın şey) diyebilirsin. Bu, hem iletişimini kurtarır hem de beynini İngilizce çözümler üretmeye zorlar ki bizim istediğimiz de tam olarak bu.

Soru 2: Hiç İngilizce bilmeden direkt İngilizce düşünmeye çalışabilir miyim?

Cevap: Hayır, bu motoru olmayan bir arabayı yokuş yukarı itmeye çalışmak gibi olur. Önce depoya biraz yakıt koymalısın. En temel kelimeleri (eşyalar, fiiller, sıfatlar) ve en basit cümle yapılarını (I am, you have, this is vb.) öğrenmelisin. Sonrasında, öğrendiğin o 50-100 kelimeyle bile düşünmeye başlayabilirsin.

Soru 3: Bu süreç ne kadar sürer? Ne zaman tamamen İngilizce düşünmeye başlarım?

Cevap: Bunun sihirli bir takvimi yok. Kişiden kişiye, harcanan emekten emeğe çok değişir. Ama “ne zaman?” diye sormak yerine sürece odaklan. Her gün attığın o küçük adım, seni hedefe fark ettirmeden yaklaştırır. Ve bir gün, hiç beklemediğin bir anda, rüyanı İngilizce gördüğünde veya bir şeye şaşırınca “Aman Allah’ım!” yerine “Oh my God!” dediğinde, o eşiği geçtiğini gülümseyerek anlayacaksın.