O Meşhur “Neden Olmuyor?” Sorunsalı ve Yanılgılar

Önce şu meseleyi bir masaya yatıralım. Neden bu kadar zorlanıyoruz? Genellikle sorun, İngilizce bilmemen değil, bu sürece yaklaşım şeklinde yatıyor. Yıllardır gördüğüm en yaygın hatalar şunlar:

• Mükemmeliyetçilik Tuzağı: “Aksanım Amerikalılar gibi olmalı”, “Tek bir gramer hatası bile yapmamalıyım” gibi düşünceler, senin en büyük düşmanın. Bu, yüzme öğrenmeden okyanusu geçmeye çalışmak gibi bir şey.
• Pasif Öğrenme Yanılgısı: Saatlerce dizi izlemek, şarkı dinlemek harika. Kulağın dolar, kelimeler öğrenirsin. Ama bunlar seni iyi bir dinleyici yapar, konuşmacı değil.
  

  Unutma, kimse maç izleyerek profesyonel futbolcu olmamıştır. Tribünde olmak başkadır, sahada olmak başka.

• Pratik Yapmadan Sınava Girmek: Topluluk önünde konuşmak bir nevi sınavdır. Ve sen, hiç antrenman yapmadan bu sınava girmeye çalışıyorsun. Sonuç ne olur? Genellikle hüsran.
• Kendini Kıyaslama Zehri: “Ayşe ne kadar akıcı konuşuyor, ben asla onun gibi olamam.” Herkesin öğrenme yolculuğu kendine özgüdür. Başkasının yol haritasına bakarak kendi yolunda kaybolursun.

Bunlardan biri ya da birkaçı sana tanıdık geldiyse, kendini suçlama. Bunlar çok insani refleksler. Ama artık bu döngüyü kırmanın vakti geldi.

Benim Pusulam: Yıllardır Şaşmayan 4 İlke

İşte bu 25 yılda öğrendiğim ve öğrencilerimin hayatını değiştiren, benim için adeta bir pusula olan 4 temel ilke. Bunları içselleştirdiğinde, bakış açın değişmeye başlayacak.

Kural 1: Pratik > Teori (Direksiyona Geçme Vakti!)

Kitaplar, uygulamalar, kurslar… Hepsi sana yol haritasını verir. Ama o arabayı kullanacak olan sensin.

Direksiyona geçmeden, sadece haritaya bakarak şoför olunmaz.

İngilizce konuşmak, teorik bir bilgi yığınından çok, kas hafızası gerektiren fiziksel bir eylemdir. Tıpkı bisiklete binmek, piyano çalmak gibi. Beyninin ve ağız kaslarının o kelimeleri, o cümle kalıplarını “yaparak” öğrenmesi şart. Bu yüzden ilk kuralım şu: Her gün, beş dakika bile olsa konuş. Kendi sesini duy.

Kural 2: Düzenlilik Kuralı (Sağlık Yürüyüşü Metaforu)

“Bu hafta sonu 10 saat İngilizce çalışacağım!” dedin ve belki yaptın da. Harika. Peki sonraki iki hafta? Muhtemelen hiçbir şey. İşte bu, en büyük hatalardan biri.

İngilizce, bir haftada 10 saat çalışılıp sonra bir ay ara verilecek bir maraton değildir; her gün 15 dakika yapılan bir sağlık yürüyüşüdür.

O her gün yapılan 15 dakikalık pratik, beyninde kalıcı sinir ağları örer. Dili, hayatının bir parçası haline getirir. Unutma, bir bahçeye ayda bir gün 10 saat su vermek onu kurutur. Ama her gün biraz su vermek, onu yeşertir.

Kural 3: Aşamalı Gelişim (Spor Salonu Metaforu)

Bu benim en sevdiğim ilkedir. Düşün ki spor salonuna gidiyorsun. Her gün aynı 5 kiloluk dambılı kaldırırsan ne olur? Bir süre sonra kasların buna alışır ve gelişimin durur. Gelişmek için ne yaparsın? Ağırlığı biraz artırırsın; 6 kiloya, sonra 7 kiloya geçersin. İşte İngilizce de tam olarak böyledir.

Konfor alanının bir tık dışına çıkmadığın sürece, yerinde sayman kaçınılmaz.

Sürekli bildiğin 3-5 cümleyle idare etmek, hep o 5 kiloluk dambılı kaldırmaktır. Seni biraz zorlayacak konulara girmeli, bilmediğin kelimeleri kullanmaya çalışmalı, daha karmaşık cümleler kurmayı denemelisin. Hata mı yaptın? Harika! Bu, kaslarının geliştiğinin en net işareti.

Kural 4: Kişiselleştirme ve Hata Analizi (Hataların En İyi Dostundur)

Herkesin parmak izi farklı olduğu gibi, öğrenme yolu da farklıdır. Arkadaşının işine yarayan yöntem, sende işlemeyebilir.

Hataların, en iyi öğretmenindir; ama sadece onları dinlemeyi öğrenirsen.

Konuşurken yaptığın hataları fark et. “Neden burada ‘he go’ dedim de ‘he goes’ demem gerekirdi?” diye sor. Bu hatalar, senin zayıf noktalarını gösteren kişisel bir haritadır. O haritayı okumayı öğrenirsen, doğru yolu bulursun. Sesini kaydet, dinle, analiz et. Kendi kendinin koçu ol.

Hadi Başlayalım: Somut Adımlar

“Tamam hocam, anladım da nereden başlayacağım?” dediğini duyar gibiyim. İşte sana somut, hemen bugün başlayabileceğin bir eylem planı.

1. Adım: Keşif ve Hazırlık (Mini Konuşmalar)

   • 1 Dakikalık Konuşmalar Hazırla: Kimse senden hemen 45 dakikalık bir TED konuşması beklemiyor. Kendinle ilgili basit konularda (hobilerin, en sevdiğin film, geçen hafta sonu ne yaptın vb.) 1 dakikalık konuşmalar hazırla.
   • Anahtar Kelimeler Belirle: Sakın bütün metni ezberlemeye kalkma! Bu, tam bir felaket reçetesidir. Sadece sana konuyu hatırlatacak 5-6 anahtar kelime belirle ve konuşmanı bu kelimeler etrafında serbestçe şekillendir.

2. Adım: Güvenli Alanda Antrenman (Ayna ve Ses Kaydı)

   • Ayna Karşısında Prova: Biliyorum, başta kulağa tuhaf, hatta biraz komik geliyor ama inanılmaz etkilidir. Ayna karşısına geç ve hazırladığın o 1 dakikalık konuşmayı yap. Mimiklerini, duruşunu, kendini nasıl ifade ettiğini gör.
   • Sesini Kaydet: Telefonunun ses kayıt özelliğini aç ve konuşmanı kaydet. Sonra dinle. Nerelerde takıldın? Hangi kelimeleri yanlış telaffuz ettin? Bu, en dürüst geri bildirimdir. Unutma, hataların senin öğretmenin!

3. Adım: Kontrollü Sahneye Çıkış (Doğru Antrenman Partneri)

   İşte şimdi spor salonu metaforundaki o ağırlığı biraz artırma zamanı. Ama bunu tek başına yapmak zorunda değilsin. Peki, bu güvenli ortamı, seni yargılamayacak ama aynı zamanda geliştirecek o “antrenman partnerini” nereden bulacağız? İşte burası genellikle işin en zor kısmı olabiliyor.

   Bu noktada, yıllardır öğrencilerimde en etkili çözümü sağladığını dürüstçe söyleyebileceğim bir sistem var: Konuşarak Öğren. Neden mi? Çünkü bu sistem, anlattığım tüm felsefeyi pratikte uygulamanı sağlıyor:

   • Gerçekten İşi Bilen Eğitmenler: Karşında rastgele biri değil, Konuşarak Öğren’in ABD’deki ofisinde çalışan, bu işin eğitimini almış, ana dili İngilizce olan Amerikalı hocalar oluyor. Bu, doğru tekniği bilen profesyonel bir antrenörle çalışmak gibi.
   • İstikrar ve ‘O’ Kişi: En sevdiğim yanlarından biri de bu. Sana özel, seviyene ve ilgi alanlarına göre sabit bir eğitmen atanıyor. Her gün (veya seçtiğin programda) aynı saatte o eğitmen seni arıyor. “Bugün pratik yapacak kimseyi bulamadım” bahanesi ortadan kalkıyor. Bu, tam olarak o bahsettiğim “her gün 15 dakika sağlık yürüyüşü” kuralını hayata geçirmenin en kolay yolu.
   • Mentörlük Desteği: Bu özellik başka pek bir yerde yok. Derslere başladığında sana özel bir Türk mentör atanıyor. Bu mentör gelişimini takip ediyor, raporlar sunuyor ve zayıf noktalarını güçlendirmen için sana yol gösteriyor. Spor salonundaki hocanın bir de senin için özel gelişim programı hazırlaması gibi düşün.
   • Hedefe Yönelik Program: Gelişigüzel bir sohbetten öte, hedefine yönelik bir programla ilerliyorsun. Amacın topluluk önünde konuşmak mı? Eğitmeninle sunum provaları yapıyor, bu yönde kelimeler ve kalıplar üzerine çalışıyorsunuz.

   Bu sistem, seni konfor alanının bir tık dışına güvenle itiyor. Hata yapmaktan çekinmiyorsun, çünkü karşındaki kişi sana yardım etmek için orada olan bir profesyonel. İşte gerçek gelişim böyle başlıyor.