Neden Olmuyor? Şu Meşhur Yanılgılar

Yıllardır bize doğru diye öğretilen bazı şeyler var ki, aslında konuşmamızın önündeki en büyük engellerin ta kendisi. Gel, bu hayal kırıklıklarının arkasındaki birkaç şehir efsanesini çürüterek başlayalım:

• Pasif Öğrenme Tuzağı: Saatlerce dizi izlemek, yüzlerce şarkı dinlemek harika bir şey. Kulağını doldurur, kelimelere, melodiye aşina olursun. Ama bu, sadece yemek tarifi videoları izleyerek usta bir şef olabileceğini düşünmek gibi. Mutfağa girip o yemeği bilfiil yapmadığın sürece, sen iyi bir izleyicisin, o kadar. Aşçı değil. Anlamak pasif bir eylemdir, konuşmak ise aktif. Sen sürekli pasif tarafta kalarak aslında en önemli kasını, yani konuşma kasını hiç çalıştırmıyorsun.

• Mükemmel Cümle Kurma Takıntısı: İçimizdeki o eleştirmen yok mu… Belki de en büyük düşmanımız odur. Hata yapmaktan o kadar çekiniriz ki, beynimizde cümlenin en dilbilgisi kurallarına uygun, en kusursuz halini arar dururuz. O saniyeler içinde ne mi olur? Konuşmanın o doğal akışı kaçıp gider. Unutma, iletişim mükemmellik demek değil, anlaşılmak demektir. Kimse senden Shakespeare olmanı beklemiyor.

• Anlamsız Kelime Listeleri: Ah o uzun, sıkıcı listeler… “Abandon”, “abbreviate”, “abolish”… Bu kelimeleri tek başlarına ezberlemenin, bir marangoza bir çuval çivi verip ondan masa yapmasını istemekten farkı yok. O çivilerin hangi tahtaya, ne zaman, nasıl çakılacağını bilmedikten sonra bir çuval çivinin ne anlamı var? Kelimeler, ancak bir bağlamın içinde hayat bulur. Tek başlarına, ruhu olmayan harf yığınlarıdır.

Benim Pusulam: İşe Yaradığına İnandığım 4 Prensip

Bu yanılgılardan sıyrılmaya hazırsan, sana yılların tecrübesiyle damıttığım ve pek çok öğrencimin yolunu aydınlatan 4 temel prensibi anlatmak istiyorum. Bunları bir kenara not al, çünkü yol haritan bunlar olacak.

1. 1. Direksiyona Geç, Sadece Haritaya Bakma (Pratik > Teori)

   Gramer kitapları, kelime listeleri… Bunlar sana yolu gösteren birer harita, evet. Ama o arabayı kullanacak olan sensin. Direksiyona geçmeden şoför olunmaz. Bütün dilbilgisi kurallarını yalayıp yutabilirsin, ama o kuralları kullanarak tek bir cümle dahi kurmuyorsan, o bilgi beyninde atıl bir şekilde beklemekten başka bir işe yaramaz. Konuşmak, bisiklete binmeye benzer. Dengeyi, pedalı nasıl çevireceğini kitap okuyarak öğrenemezsin. Düşe kalka, deneye yanıla öğrenirsin.

2. 2. Maraton Değil, Her Gün 15 Dakika (İstikrar Her Şeydir)

   Öğrencilerimin en sık yaptığı hatalardan biri de budur. Bir gün müthiş bir gaza gelip 5 saat İngilizce çalışırlar, sonra bir hafta dönüp bakmazlar. Bu, kas yapmak için bir gün spor salonunda 10 saat kalıp sonra bir ay uğramamak gibi. Bir işe yarar mı? Elbette hayır. İngilizce, bir oturuşta bitirilecek bir maraton değildir. Daha çok, her gün yapılan 15 dakikalık bir yürüyüş gibidir. Her gün bilinçli bir şekilde yapacağın 15-20 dakikalık pratik, haftada bir yapacağın saatler süren ezberden katbekat daha kalıcı ve etkilidir. Beyin düzeni sever ve düzenli tekrar edilen bilgiyi kalıcı hafızaya atmaya daha meyillidir.

3. 3. Hep Aynı Ağırlığı Kaldırma (Konfor Alanının Dışına Çık)

   Madem spor salonu metaforundan başladık, oradan devam edelim. Her gün aynı 5 kiloluk dambılı kaldırırsan ne olur? Bir süre sonra o ağırlık sana tüy gibi gelir ama kasların daha fazla gelişmez. Çünkü artık kendini zorlamıyorsundur. İngilizce de böyledir. Konfor alanının bir adım dışına çıkmadığın sürece yerinde sayarsın. Sürekli bildiğin 3-5 kalıbı tekrar etmek seni güvende hissettirir, doğru, ama geliştirmez. Seni biraz zorlayan, “Yahu bu kelime neydi?” diye düşündüren, terleten konulara girmek zorundasın. Gelişim, tam da o zorlanma anında başlar.

4. 4. Hatalarını Not Defterin Yap (Kişiselleştirme ve Analiz)

   “Aman hata yapmayayım” diyerek susmak, yapabileceğin en büyük hatadır. Yaptığın her hata, aslında sana verilmiş bir hediye. “Bak, bu konu tam oturmamış, buraya biraz daha baksak iyi olur” diyen bir yol işaretidir. Yaptığın hatayı, not defterine yazdığın bir ders gibi düşün. Bir cümleyi kuramadın mı? Panik yok. Dur ve düşün: “Neden olmadı? Hangi kelime aklıma gelmedi? Hangi zamanı kullanacağımı mı karıştırdım?” İşte bu küçük analizler, seni bir sonraki sefere daha hazırlıklı yapacak olan şeydir.

Peki, Ne Yapacağız? İşte Somut Adımlar

“Tamam hocam, anladım da… Nereden başlayacağım?” dediğini duyar gibiyim. Gel, hemen bugün başlayabileceğin birkaç pratik öneriye bakalım.

1. 1. Adım: İç Sesini İngilizceye Çevir

   Bu, ne paraya ne de başka birine ihtiyaç duyan, en güçlü egzersizlerden biridir. Gün içinde yaptığın en basit eylemleri kafanın içinden İngilizceye çevir.

   “Okay, I’m walking to the kitchen. I want some coffee. Let’s see… Oh, there is no milk.”

   Başta kulağa biraz tuhaf ve basit gelebilir ama bu, beynini İngilizce düşünmeye ve kelimeleri aktif olarak hafızadan çağırmaya zorlamanın en iyi yoludur.

2. 2. Adım: “Gölgeleme” (Shadowing) Tekniğini Dene

   Kısa bir İngilizce podcast veya video bul (1-2 dakika yeterli). Konuşmacıyı dinlerken, bir saniye gecikmeyle, onunla birlikte sen de aynı şeyleri söylemeye çalış. Tonlamasını, hızını, telaffuzunu taklit et. Mükemmel olmasına gerek yok. Amaç, ağız ve dil kaslarını İngilizce sesleri çıkarmaya alıştırmak ve konuşmanın doğal ritmini yakalamak.

3. 3. Adım: Güvenli Bir Limanda Pratik Yap

   İşte en kritik adım. Teoriyi pratiğe dökeceğin yer burası. Bir partnerle konuşmak neredeyse şart. “İyi de kiminle konuşacağım?” sorusu, artık eskisi kadar büyük bir dert değil. Ancak burada dikkatli olmakta fayda var. Yoldan geçen herhangi biriyle sohbet etmek yerine, seni anlayan, hatalarını yapıcı bir şekilde düzelten ve seni yönlendirebilecek birine ihtiyacın olabilir.

Kaptanın Son Sözü

Gördüğün gibi, “anlıyorum ama konuşamıyorum” durumu bir kader değil, sadece bir sonuç. Büyük ihtimalle yanlış antrenman yapmanın bir sonucu. Artık doğru antrenmanın neye benzediğini biliyorsun: Düzenli, bilinçli, seni tatlı tatlı zorlayan ve hatalarından ders çıkaran bir pratik.

İngilizce öğrenmek bir dağa tırmanmak gibidir. Bazen yorulacak, bazen duraksayacaksın. Ama attığın her adım seni zirveye biraz daha yaklaştıracak. O ilk cümleyi hiç takılmadan kurduğunda, o ilk sohbeti akıcı bir şekilde tamamladığında hissedeceğin o özgüven, emin ol tüm bu çabaya değecek.

Unutma, bu senin yolculuğun ve pusula artık elinde. Geriye sadece ilk adımı atmak kalıyor.