Yaygın Yanılgılar ve “Neden Olmuyor?” Sorunsalı

Önce bir yüzleşelim. Bu “articles” konusu neden bu kadar zor geliyor? Yıllardır gördüğüm birkaç temel hata var. Bak bakalım, hangileri sana tanıdık gelecek:

• Türkçe Düşünme Tuzağı: En büyük engelimiz bu. Bizim güzel dilimizde “a, an, the” gibi bir yapı yok. “Bir kitap okudum” deriz, ama oradaki “bir” genellikle sayı belirtir. “Kitabı okudum” dediğimizde kullandığımız “-ı” eki ise “the” kelimesinin taşıdığı tüm anlam katmanlarını karşılamaktan uzak kalır. Türkçe’den birebir çeviri yapmaya çalıştığın sürece bu denizde çırpınıp durursun.
• Kural Ezberleme Yanılgısı: “Genel şeylerde ‘a’, özel şeylerde ‘the’ kullanılır.” Bu kuralı duymayan kalmamıştır. İyi de, “özel” olan ne? “Genel” olan ne? Bu kadar soyut bir kural, okyanusun ortasında pusulasız kalmaktan farksız. Cevap vermekten çok yeni sorular yaratır.
• “Küçüktür, Boş Ver” Tehlikesi: “Aman, bir ‘the’ eksik olsa ne olur ki?” diye düşünüyorsan, dur. Bu, bir binanın temelinden rastgele bir tuğla çekmek gibidir. Başta fark edilmez, ama zamanla tüm yapı sallanmaya başlar. Anlam kayar, cümlen bir “native speaker” kulağına hep biraz eksik, biraz “yabancı” gelir ve en kötüsü, özgüvenin sarsılır.
• Sihirli Formül Arayışı: “Hocam, bana bir liste verin, ne zaman ‘the’ kullanacağımı ezberleyeyim.” Ah, o meşhur listeler… O gramer kitabını yastığının altına koyunca kuralların sihirli bir şekilde beynine işlemediğini bizzat test ettim, çalışmıyor. İngilizce sihirle değil, terle öğrenilir. Tıpkı bir enstrüman çalmak gibi.

Bu hatalardan birini veya birkaçını yapıyorsan, endişelenme. Bu senin “yapamadığın” anlamına gelmez. Sadece yanlış aletlerle tamirat yapmaya çalıştığını gösterir. Gel, sana doğru alet çantasını vereyim.

Benim Pusulam: Altın Değerinde 4 Kural

25 yıllık öğretmenlik hayatımda, dil öğreniminin dört temel direği olduğunu gördüm. Bunlar benim “pusula kurallarım”. Sadece “articles” için değil, tüm İngilizce serüvenin için geçerli.

Kural 1: Direksiyona Geç, Sadece Haritaya Bakma (Pratik > Teori)

Kitaplar sana yol haritasını verir, ama arabayı kullanacak olan sensin. Direksiyona geçmeden şoför olunmaz. ‘A, an, the’ ile ilgili 100 sayfa kural okuyabilirsin. Ama oturduğun odadaki bir masanın (a table) üzerindeki o kitabı (the book) tarif etmeye çalışmadığın sürece, okuduğun her şey zihninde bir gürültüden ibaret kalır. Ezber, anlık rahatlatan ama sorunu çözmeyen geçici bir ağrı kesicidir. Kalıcı öğrenme ise sadece kullanarak, hata yaparak, deneyerek olur.

Kural 2: Damlaya Damlaya Göl Olur, Unutma (Düzenlilik)

İngilizce, bir haftada 10 saat çalışılıp sonra bir ay ara verilecek bir maraton koşusu değildir. Daha çok, her gün 15 dakika yapılan bir sağlık yürüyüşüne benzer. Bugün 3 saat “articles” çalışıp sonraki iki hafta konuya hiç dönmezsen, o 3 saat muhtemelen boşa gider. Beynimiz böyle çalışmıyor. Ama her gün sadece 10 dakika, okuduğun bir metindeki ‘a’ ve ‘the’ kullanımlarının neden orada olduğuna odaklansan, bir ay sonra aradaki farka sen bile inanamazsın. Süreklilik, yoğunluktan daima daha güçlüdür.

Kural 3: Hep 5 Kiloyla Olmaz, Ağırlığı Artır (Aşamalı Gelişim)

Spor salonuna gittiğini düşün. Her gün aynı 5 kiloluk dambılı kaldırırsan kasların bir noktadan sonra gelişmez. İngilizce de tıpkı böyledir. Konfor alanının hep bir tık dışına çıkmadığın sürece yerinde sayarsın. “A dog”, “the sun” gibi en temel örneklerde takılıp kalma. “I have an idea. The idea is to…” gibi birbiriyle bağlantılı cümleler kurmaya çalış. Kendini biraz zorla. Anlamadığın bir “the” kullanımıyla mı karşılaştın? Harika! İşte bu, dil kaslarının geliştiği andır. O cümlenin üzerine git, nedenini araştır.

Kural 4: Yanlışların Senin Pusulan, Kırma Onu (Hata Analizi)

Öğrencilerimin en büyük korkusu hata yapmaktır. Ben ise onlara hep şunu söylerim: Hataların, en iyi öğretmenindir; yeter ki onu dinlemeyi bil. Kendi yanlışlarını bir dedektif gibi incelemeden doğru yolu asla bulamazsın. “I went to the school” mu dedin? Doğrusunun “I went to school” olması gerektiğini öğrendin. Durup sor: Neden? Bu sorunun cevabını araştırdığın an, o kuralı bir daha asla unutmazsın. Hatalarından utanma, onları sana özel, kişisel ders notların olarak gör.

Peki, Ne Yapacağız? Adım Adım Uygulama Rehberi

“Tamam hocam, felsefeyi anladık da… Ne yapacağım şimdi?” dediğini duyar gibiyim. İşte sana somut, hemen bugün başlayabileceğin bir eylem planı.

1. Adım: Zihnindeki Düğümü Çöz (Mantığı Kavra)

Unut o kafa karıştıran “genel-özel” kuralını. Yerine şunu koy, çok daha basittir:

• ‘A / An’ = Herhangi Biri: Dinleyicinin zihninde belirli bir resim yoktur. Binlerce seçenekten sadece biri.
  • “I want to buy a car.” (Aklımda belirli bir marka/model yok, herhangi bir araba işimi görür.)
  • “She is an engineer.” (Milyonlarca mühendisten biri sadece.)
• ‘The’ = İşte O! (Bahsettiğimiz veya Tek Olan): Dinleyici hangisinden bahsettiğini net olarak bilir. Ya daha önce bahsetmişsindir, ya ortamda ondan sadece bir tane vardır, ya da herkesin bildiği evrensel bir şeydir.
  • “I bought a car yesterday. The car is red.” (Hangi araba? İşte o dün bahsettiğim araba.)
  • “Can you pass me the salt?” (Hangi tuz? Masanın üstündeki, ikimizin de gördüğü o tuz.)
  • “The sun is hot today.” (Hangi güneş? Malum, bizim güneşimiz.)

Bu iki temel mantığı anladığın an, kuralların %70’ini çözdün demektir.

2. Adım: Radarlarını Aç (Pasif Pratik)

Artık İngilizce bir şeyler okurken veya dinlerken (kısa bir haber, bir dizi repliği, bir şarkı sözü) radarlarını bu küçük kelimelere çevir.

• Burada neden “a” dedi de “the” demedi?
• Hah, ikinci kez bahsedince “the” kullandı, bak.
• Bu kelimenin önünde neden hiçbir şey yok?

Bu farkındalık egzersizi, kuralları bir süre sonra doğal bir şekilde içselleştirmeni sağlar.

3. Adım: Sahaya İn ve Terle (Aktif Pratik)

Teori tamam, farkındalık tamam. Ama dil, konuşmadan öğrenilmez. İşte burası en kritik ve en çok kaçılan yer. Tek başına pratik bir yere kadar. Seni dinleyecek, hatalarını tam zamanında ve doğru bir mantıkla düzeltecek birine ihtiyacın var.

İşte bu noktada, yılların tecrübesiyle şunu söyleyebilirim ki bu işin en etkili yolu Konuşarak Öğren gibi sistemlerdir. Neden mi? Çünkü bu sistem, benim yukarıda saydığım tüm temel prensipleri bir araya getiriyor. Düşün ki:

Karşında sıradan bir konuşmacı değil, sana sadece “doğrusu bu” demekle kalmayıp işin mantığını da anlatan, Konuşarak Öğren’in Amerika’daki ofisinde kadrolu çalışan, bu işin eğitimini almış lisanslı Amerikalı öğretmenler var.

Sürekli farklı bir öğretmenle değil, seviyene ve ilgi alanlarına göre atanmış sabit bir eğitmenle ilerliyorsun. Bu, gelişimini yakından tanıyan, zayıf ve güçlü yanlarını bilen kişisel bir antrenörle çalışmak gibi.

“Bugün modumda değilim” gibi bir bahanen kalmıyor. Eğitmenin, belirlediğiniz saatte seni arıyor. Bu, düzenlilik kuralını hayatına sokan, evine gelen bir özel ders disiplinidir.

Sistemde bir de sana özel atanan Türk mentör olması da cabası. Bu mentör, ilerlemeni takip edip raporlar sunuyor ve zayıf noktalarını güçlendirmen için sana yol haritası çiziyor. Bu tür bir kişisel takip, benim bildiğim kadarıyla başka bir yerde yok.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)