25 yıllık öğretmenlik hayatımda, her seviyeden öğrencimin dilinden bu cümleyi o kadar çok duydum ki: “Hocam, anlıyorum ama çok yavaşım.” Eğer sen de bu durumdaysan, önce derin bir nefes al. Yalnız değilsin. Daha da önemlisi, bu çözümsüz bir dert değil.

Bu yazıda sana sihirli bir değnek vadetmiyorum. Ama yılların tecrübesiyle ayarlanmış, pek de şaşmayan bir pusula vereceğim. Gramer kurallarını yastığının altına koyup uyumanı da söylemeyeceğim (evet, bunu deneyenler oldu, pek işe yaramıyor). Bunun yerine, İngilizce metinlerin içinde kaybolmak yerine onlarla nasıl dans edeceğini, kelimelerin sırrını nasıl çözeceğini ve belki de en önemlisi, bu işi nasıl keyifli hale getireceğini anlatacağım.

Hazırsan, pusulanı ayarlayalım ve şu yolculuğa bir başlayalım.

O Meşhur Yanılgılar ve “Neden Olmuyor?” Sorunsalı

Yola çıkmadan önce, ayağımıza takılıp duran o taşları bir temizleyelim. Okuma hızın bir türlü artmıyorsa, muhtemelen bu hatalardan birini veya birkaçını yapıyorsundur:

• “Sözlük Bataklığı”: Her bilmediğin kelime için okumayı kesip sözlüğe sarılmak, akıcılığa yapılan en büyük sabotajlardan biri olabilir. Sadece okuma ritmini bozmuyor, aynı zamanda beyninin bağlamdan anlam çıkarma yeteneğini de tembelleştiriyor.
  

  Şöyle düşün: Bir filmin en heyecanlı yerinde sürekli durdurup “Bu yönetmenin diğer filmleri neydi?” diye internette gezinmek gibi. Bütün büyü kaçar, değil mi?

• Kelime Kelime Okuma İllüzyonu: Gözlerimizle her bir kelimeyi tek tek taradığımızı sanırız. Oysa akıcı okumak, kelime gruplarını (İngilizcede chunks deriz) ve fikirleri bir bütün olarak algılamaktır. Tek tek kelimelere takılıp kalmak, ağaçlara bakarken ormanı kaçırmaktan başka bir şey değil.
• Mükemmeliyetçilik Tuzağı: “Bu metnin %100’ünü anlamalıyım!” Bu düşünce, belki de en sinsi motivasyon katilidir. Dürüst olalım, ana dilinde bir köşe yazısı okurken bile her kelimeye, her detaya takılıyor musun? Hayır. Mesele ana fikri, temel argümanları ve genel mesajı kapmak. %100’ü kovalamak yerine %70-80’lik bir anlayışı hedeflemek, seni çok daha hızlı ileri taşıyacaktır.

Benim Pusulam: Altın Değerinde 4 Kural

Çeyrek asırlık tecrübemi damıtıp sana dört tavsiye verecek olsam, bunlar olurdu. Bu kuralları bir yere not et, çünkü bunlar senin yeni yol haritan olacak.

1. Pratik > Teori (Direksiyon Kuralı)

Kitaplar size trafik kurallarını öğretir, ama direksiyona geçmeden şoför olunmaz.

Okuma hızını artırmakla ilgili onlarca video izleyebilir, makaleler okuyabilirsin. Ama o İngilizce metnin başına oturup okumadığın sürece, hepsi boş bilgi olarak kalır. Ezberlemekle olacak iş değil; önemli olan uygulamak.

2. Düzenlilik Kuralı (Sağlık Yürüyüşü Kuralı)

İngilizce, bir hafta 10 saat çalışılıp sonra bir ay ara verilecek bir maraton koşusu değil. Daha çok, her gün 15 dakika yapılan bir sağlık yürüyüşü gibidir.

Beynimiz, düzenli ve tekrarlanan uyarılara çok daha iyi yanıt verir. Her gün sadece 15-20 dakika, ama gerçekten odaklanarak yapacağın bir okuma, ayda bir yapacağın 5 saatlik bir çalışma kampından katbekat daha etkilidir. Unutma, istikrar, yoğunluktan neredeyse her zaman daha güçlüdür.

3. Aşamalı Gelişim (Spor Salonu Kuralı)

Her gün aynı 5 kiloluk dambılı kaldırırsan kasların gelişmez. İngilizce de tam olarak böyledir. Konfor alanının bir tık dışına çıkmadığın sürece yerinde sayarsın.

Sürekli “beginner” seviyesi metinler okuyarak orta seviyeye geçemezsin. Peki seviyeni nasıl ayarlayacaksın? Okuduğun metnin yaklaşık %70-80’ini anlıyorsan, doğru yerdesin demektir. İşte o anlamadığın %20-30’luk kısım, senin kaslarını geliştirecek olan o yeni ağırlıktır. Metin çok kolaysa zaman kaybediyorsun, çok zorsa motivasyonunu. O tatlı noktayı bulman şart.

4. Kişiselleştirme ve Hata Analizi (Hata Öğretmendir Kuralı)

Hataların en iyi öğretmenindir, ama sadece onları dinlemeyi öğrenirsen. Kendi yanlışlarını anlamadan doğru yolu bulmak zordur.

Bir metni okuduktan sonra kendine şu soruları sor: “Tam olarak neyi anlamadım? Hangi kelime beni yavaşlattı? Hangi cümle yapısı kafamı karıştırdı?” Bu soruların cevapları, senin kişisel ders programındır. Çünkü herkesin takıldığı yer farklıdır. Genel geçer tavsiyelerdense kendi zayıf noktalarını bulup onların üzerine gitmek, seni çok daha hızlı ilerletir.

Peki, Ne Yapacağız? Adım Adım Uygulama Rehberi

Teori güzel, ama yarın sabah kahveni yudumlarken ne yapacaksın? İşte sana somut bir eylem planı:

1. Adım 1: Keşif – Kendi Hazineni Bul

   Unutma, ilgi, öğrenmenin yakıtıdır. Sevmediğin bir yemeği zorla yiyemezsin; ilgini çekmeyen bir konuyu da okuyamazsın.

   • Neleri seviyorsun? Sinema mı? Teknoloji mi? Tarih mi? Belki de bahçecilik? Önce ilgi alanını belirle.
   • Doğru Kaynakları Bul: Kendini haber siteleriyle sınırlama. Sevdiğin bir yönetmenin film eleştirilerini yazdığı blogu, tuttuğun takımın İngilizce forumlarını, hobinle ilgili Reddit başlıklarını veya Medium’daki kişisel hikayeleri keşfet. Önemli olan, okurken keyif alman.

2. Adım 2: İnşa Etme – Aktif Okuma Teknikleri

   Metni buldun. Şimdi pasifçe göz gezdirmek yerine, onunla aktif olarak boğuşma zamanı.

   • Göz Gezdir (Skimming): Okumaya başlamadan önce kendine bir 30 saniye ver. Sadece başlıklara, alt başlıklara, koyu yazılmış kelimelere ve resimlere bak. Bu, beynine ne hakkında okuyacağına dair bir ön harita çizer ve anlama sürecini şaşırtıcı derecede hızlandırır.
   • Tahmin Et, Sözlüğe Sarılma: Bilmediğin bir kelimeyle mi karşılaştın? DUR! Hemen sözlüğe koşma. Cümlenin devamını oku. Bir önceki, bir sonraki cümleye bak. Çoğu zaman bağlam, o kelimenin anlamını sana fısıldayacaktır. Bu, beyninin en önemli kaslarından birini, yani anlam çıkarma kasını çalıştırır. Eğer kelime metnin ana fikri için gerçekten kritikse ve birkaç kez karşına çıkıyorsa, ancak o zaman anlamına bakabilirsin.
   • Paragraf Sonrası Mola: Her paragraf bittiğinde dur ve kendine sor: “Peki, bu paragraf bana ne anlattı?” Tek bir cümleyle özetlemeye çalış. Bu basit alışkanlık, odaklanmanı artırır ve okuduklarının havada kalmasını engeller.

3. Adım 3: Test Etme ve Güçlendirme – Anlamayı Derinleştirme

   Okumak denklemin bir yarısıysa, diğer yarısı da okuduğunu işlemektir. Okuduğun bir makaleyi veya haberi gerçekten anlayıp anlamadığını test etmenin ve o bilgiyi kalıcı kılmanın en güçlü yolu nedir biliyor musun? O konu hakkında konuşmak.

   Okuduğun bir teknoloji haberi üzerine bir arkadaşınla sohbet ettiğini düşün. Ya da daha iyisi, bunu anadili İngilizce olan profesyonel bir eğitmenle tartıştığını hayal et. İşte bu, bilginin beceriye dönüştüğü sihirli andır.

   Bu noktada, okuma pratiğini bir üst seviyeye taşımak isteyenler için Konuşarak Öğren gibi platformlar devreye giriyor. Bu sistemin farkı, sana sadece rastgele bir konuşma pratiği sunmakla kalmaması. Düşünsenize:

   • Okuduğunuz bir makaleyi, sırf sizinle bu konuları konuşmak için orada olan, anadili İngilizce olan lisanslı bir eğitmenle tartışıyorsunuz. Bu eğitmenler, seviyenize ve ilgi alanlarınıza göre belirleniyor ve genelde tüm eğitiminiz boyunca sabit kalıyor.
   • Dersler sizin belirlediğiniz düzenli saatte yapıldığı için, “bugün dersi eksem mi” gibi ertelemelerin önüne geçilmiş oluyor.
   • Ve bence en önemlisi, size atanan özel bir mentör gelişiminizi takip ediyor, raporlar sunuyor ve okuma gibi zayıf olduğunuzu düşündüğünüz alanları güçlendirmek için size özel destek veriyor. Bu mentörlük desteği, süreci kişiselleştirmesiyle gerçekten fark yaratıyor.

   Okuduğunu konuşarak pekiştirmek, “Spor Salonu Kuralı”nın en ileri seviyesidir. Sadece kas yapmakla kalmaz, o kasları nasıl kullanacağını da öğrenirsin.